Een stigma, Wat is dat nou eigenlijk?

Vrijdag 18 januari was ik op een kennismakingsdag bij de stichting Samen Sterk zonder Stigma. Op voorhand ging ik al met anderen in gesprek over stigma(tiseren) en ook na afgelopen vrijdag heb ik dat gedaan. Het viel mij op dat een deel van de mensen met wie ik in gesprek was niet zo goed wist wat een stigma is. Vandaar dat ik daar in deze blog bij stil wil staan. Wat is een stigma en welke vormen van stigma kennen we?

Stigma

Volgens de ‘Dikke van Dale’ is de betekenis van stigma, het volgende:Iets dat afbreuk doet aan iemands reputatie of brandmerken.

Op de site van Samen Sterk zonder Stigma wordt uitgebreider stilgestaan bij de betekenis van stigma. Een stigma, of stigmatisering, is een proces waarin mensen worden gelabeld, veroordeeld en uitgesloten. Er is sprake van vooroordelen en misvattingen. Deze zijn gebaseerd op kenmerken en gedragingen die angst of afkeer oproepen bij anderen.

Stigmatisering gebeurt niet alleen bij personen met een psychische aandoening of kwetsbaarheid, maar ook bij personen met bijvoorbeeld obesitas. Stigma’s zijn bijna overal en bijna iedereen maakt zich hier (onbewust) schuldig aan.

Wanneer iemand ertegen aanloopt dat hij of zij wordt gestigmatiseerd, krijgt die persoon een groot negatief stempel, of brandmerk. Dit brandmerk beïnvloedt hoe iemand naar zichzelf kijkt en functioneert. Een stigma kan het leven van een persoon negatief beïnvloeden.

Vormen van stigma

Er zijn verschillende vormen van stigma. De meest voorkomende vormen zijn:

- Zelfstigma

- Publiek stigma

- Structuur stigma

- Associatief stigma.

Zelfstigma
Bij zelfstigma ga je als persoon geloven in het negatieve stigma dat door anderen aan jou wordt verbonden. Je gaat geloven in de vooroordelen en missvattingen waarop een stigma is gebaseerd.

Publiek stigma
Bij een publiek stigma, is een stigma afkomstig vanuit de maatschappij. De mensen in de samenleving hebben een bepaalde opvatting. De media spelen hier ook een grote rol in. De wijze waarop zij onderwerpen die gerelateerd zijn aan het stigma uitlichten is van invloed op in welke mate een stigma in stand blijft of in stand gehouden wordt.

Structuur stigma
Een structuur stigma komt voort vanuit bepaalde wetten, regels en procedures waar iemand in specifieke gevallen tegenaan loopt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan sollicitatieprocedures of het afsluiten van verzekeringen. Als je vanwege een psychische aandoening langere tijd uit de roulatie bent geweest ontstaat er een gat in je cv. Hoe vul je dit gat op? Wat vertel je wel en wat vertel je niet?

Associatief stigma
Deze vorm van stigma geldt voor de naasten van de personen die worden gestigmatiseerd. Als partner, vriend, zoon of dochter wordt er ook op een bepaalde manier naar jou gekeken. Je wordt niet begrepen of je wordt verantwoordelijk gehouden voor wat er is gebeurd.

Stigmatiseren zit meer in je dan je denkt. Gedurende de kennismakingsdag kwam ik tot de ontdekking dat we allemaal stigmatiseren, maar het lang niet allemaal zo ervaren. Wanneer iemand in het openbaar vervoer opstaat voor iemand die in verwachting is, wordt er op een positieve manier gestigmatiseerd. We (ver)oordelen namelijk dat iemand in verwachting is en behoefte zal hebben om te gaan zitten. Omdat dit als positief, meelevend en/of empathisch wordt gezien, wordt het gewaardeerd. De grappen en moppen over domme blondjes zijn ook stigmatiserend. Iedereen met blond haar wordt over een kam geschoren. Men weet dat het grapjes zijn en 8 van de 10 keer zal het ook op deze manier worden opgepakt, maar dat neemt niet weg dat dit een vorm van stigmatiseren is.

Ik zou jou - als lezer - willen vragen eens bij jezelf na te gaan of en in welke mate jij aan stigmatisering doet. Gaat het onbewust of bewust. Invullen voor een ander is ook een vorm van stigmatiseren. Hij/zij zal wel dat doen/voelen/wilen, want … Op zo’n moment (ver)oordeel je (over) iemand zijn persoonlijkheid.

Als je voor jezelf voor ogen hebt of en in welke mate je stigmatiseert wil ik je vragen of je hier open naar wil kijken en hier een stukje bewustzijn voor wil creëren. Stigmatiseren & (ver)oordelen is iets dat al zo oud is als de mensheid en zich grotendeels in ons reptielenbrein bevindt. Echter heeft de mens zich inmiddels zo door ontwikkeld dat hij in staat is om te kiezen wat hij doet als hij zichzelf betrapt op een stigma, hoe klein dit ook kan zijn. Veroordeel jezelf dus niet, maar ga op onderzoek uit waarom je soms zo denkt en wat jij er aan kan doen om dat te veranderen.

March 22, 2019